In de eerste maanden van 2026 hebben Verpact, VNG en NVRD samen metingen laten verrichten bij 281 gemeenten die plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drinkpakken (PMD) gescheiden inzamelen. Met deze metingen is onderzocht hoeveel procent van de inzameling wel óf geen PMD is. Oftewel: zit het juiste afval in de juiste zak of (mini)container? En hoe goed is de kwaliteit daarvan, om PMD zo goed mogelijk te kunnen recyclen? De metingen moeten aan het einde van dit jaar een compleet en betrouwbaar beeld geven per inzamelsysteem en per gemeente en moeten ook duidelijk maken welke vergoeding gemeenten van Verpact ontvangen.
 
Eerste landelijk beeld
Met de metingen willen we eind 2026 een duidelijk beeld hebben van de kwaliteit van de inzameling per inzamelsysteem per gemeente. In het eerste kwartaal van 2026 zijn 885 metingen verricht bij 281 gemeenten. Dit geeft een eerste landelijk overzicht van de PMD-inzameling, maar nog geen compleet en betrouwbaar beeld van de kwaliteit per gemeente. Daarvoor moeten alle geplande metingen - per inzamelsysteem per gemeente - afgerond zijn: voor zakken 10 metingen, voor de overige inzamelsystemen 14 metingen. Als die metingen afgerond zijn, weet een gemeente ook wat de hoogte is van de vergoeding die men van Verpact ontvangt voor de tonnages die worden ingezameld via het betreffende inzamelsysteem.
 
Meetresultaten eerste kwartaal
Uit de eerste meetresultaten van januari tot en met maart 2026 kunnen we het volgende afleiden. Daarbij lichten we eerst twee begrippen toe:

• Gewogen gemiddelde = een gemiddelde waarbij grotere hoeveelheden zwaarder meetellen in het eindresultaat.
• Respons: de hoeveelheid ingezameld PMD materiaal inclusief het Niet PMD doelmateriaal (stoorstoffen) per inwoner (in kilo’s)
• PMD-respons = de hoeveelheid zuiver ingezameld PMD per inwoner (in kilo’s).

Het eerste beeld over 1e kwartaal 2026:

• Huis-aan-huisinzameling met zakken zorgt voor een hoog aandeel PMD. Metingen verricht op dergelijke inzamelsystemen hebben een gemiddeld aandeel (gewogen gemiddelde) van 86,1 % PMD. De laagste waarnemingen zitten op 68% PMD en de hoogste waarneming op 100%. Daarmee scoort huis-aan-huisinzameling met zakken in deze eerste metingen in kwaliteit het best. De respons voor zakken is 26 kg. De PMD-respons laat een relatief hoge respons zien van 22 kilogram per inwoner.
• Bij de huis-aan-huisinzameling met minicontainers verschilt de hoeveelheid PMD in de containers sterk per meting. Gemiddeld bestaat het ingezamelde materiaal voor 68,4% uit PMD. Sommige metingen laten zien dat bijna al het materiaal uit PMD bestaat (tot wel 98%), terwijl dit bij andere metingen lager ligt (ongeveer 41%). Minicontainers leveren daarmee in de eerste testen gemiddeld goede, maar wisselende resultaten op kwaliteit. De respons bij minicontainers is 34 kg. De PMD-respons bij minicontainers is met 24 kg per inwoner het hoogst
• Ook bij inzameling via brengsystemen zijn de verschillen tussen metingen groot. Gemiddeld bestaat het ingezamelde materiaal voor 66,4% uit PMD, iets lager dan bij minicontainers. De gemeten percentages variëren van 35% tot 95%. De hoeveelheid ingezameld PMD per inwoner is bij brengsystemen het laagst van alle inzamelsystemen; de respons is 19 kg, met gemiddeld 15 kg kilo per inwoner 
• Bij inzameling via deelsystemen bestaat het ingezamelde materiaal gemiddeld voor 70,8% uit PMD, een relatief stabiel en redelijk hoog PMD-aandeel. Ook hier zijn verschillen zichtbaar tussen de metingen, waarbij het aandeel PMD varieert van 48% tot 83% 

Met deze overeenkomst bundelen we de krachten om verpakkingsafval schoner in te zamelen, zodat meer waardevolle grondstoffen kunnen worden gerecycled en hergebruikt. Vanuit het Plan van Aanpak Kwaliteit wordt aanvullend onderzoek uitgevoerd naar ‘best practices’ bij inzameling via haalsystemen. De grote hoeveelheid beschikbare data biedt goed inzicht in onderlinge verschillen en maakt het mogelijk om gericht effectieve werkwijzen te identificeren en daarvan te leren.

Inzicht in PMD: kwaliteit loont
Niet eerder heeft een dataverzameling van zo’n omvang plaatsgevonden. Doordat er steeds meer metingen plaatsvinden, worden de cijfers gedurende het jaar steeds betrouwbaarder. Alle metingen worden op dezelfde manier uitgevoerd volgens het meetprotocol. Eind 2026 geeft het onderzoek dus een betrouwbaar beeld per inzamelsysteem en per gemeente. Hierbij geldt: hoe beter de kwaliteit van het ingezamelde PMD-afval, des te hoger de inzamelvergoeding die de gemeente ontvangt voor dat specifieke inzamelsysteem. De metingen geven geen inzicht in de samenstelling van de vervuiling (zoals percentage textiel, glas etc.) en niet over specifieke inzamelroutes of wijken. Wel biedt de grote hoeveelheid beschikbare data straks goed inzicht in onderlinge verschillen en maakt het mogelijk om gericht effectieve werkwijzen te identificeren en daarvan te leren.